Դուք նստած եք բազմոցին և հանկարծ հիշում եք, որ խոհանոցից ինչ-որ բան է պետք։ Վեր եք կենում, գնում խոհանոց, կանգնում այնտեղ և... ոչինչ։ Մի քանի վայրկյան առաջ հստակ գիտեիք՝ ինչի համար եք եկել։ Հիմա գաղափար անգամ չունեք։
Հետո վերադառնում եք նախորդ սենյակ և հանկարծ հիշում եք։
Այս փոքրիկ, բայց տարօրինակ երևույթը պատահում է շատ մարդկանց։ Եվ ամենահետաքրքիրն այն է, որ երբեմն խնդիրը ոչ թե պարզապես «վատ հիշողությունն» է, այլ այն, թե ինչպես է ուղեղը կազմակերպում շարունակաբար փոխվող իրադարձությունները։
1. Ուղեղը կյանքը բաժանում է փոքր «իրադարձությունների»
Մենք օրը չենք հիշում որպես մեկ անվերջ պատմություն։ Ուղեղը փորձառությունը բաժանում է փոքր հատվածների՝ նախաճաշ, ճանապարհ դեպի աշխատանք, հանդիպում, գնումներ, տուն վերադառնալ և այլն։
Երբ միջավայրը կամ գործողությունը փոխվում է, ուղեղը կարող է դա ընկալել որպես մի իրադարձության ավարտ և մյուսի սկիզբ։
2. Դուռը կարող է դառնալ սահման երկու իրավիճակների միջև
Որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ մեկ տարածքից մյուսը անցնելը կարող է որոշ պայմաններում դժվարացնել հենց նոր պահված տեղեկատվության հիշելը։ Սակայն այս ազդեցությունը բոլոր իրավիճակներում չի կրկնվում և չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր դուռ բառացիորեն ստիպում է մեզ մոռանալ։
Ավելի օգտակար է պատկերացնել, որ նոր տարածքը ուղեղին բազմաթիվ նոր ազդակներ է տալիս։ Ձեր ուշադրությունը վերակազմավորվում է, իսկ այն փոքր միտքը, որը պահում էիք մի քանի վայրկյան առաջ, կարող է դառնալ ավելի դժվար հասանելի։
3. Ինչո՞ւ երբեմն նախորդ սենյակ վերադառնալիս անմիջապես հիշում ենք
Սա երևույթի ամենահետաքրքիր մասերից մեկն է։
Երբ վերադառնում եք այն վայրը, որտեղ սկզբում որոշել էիք ինչ-որ բան անել, նույն տեսողական և տարածական ազդակներից մի քանիսը կրկին հայտնվում են։
Բազմոցը, սեղանը, համակարգիչը կամ այն, ինչին նայում էիք մի քանի վայրկյան առաջ, կարող են օգնել վերականգնել սկզբնական միտքը։
Եվ հանկարծ հիշում եք․ «Ճիշտ է, հեռախոսիս լիցքավորիչն էի ուզում վերցնել»։
4. Միտքը շատ ավելի հեշտ է կորչում, երբ միաժամանակ մի քանի բան ենք անում
Պատկերացրեք՝ որոշում եք ջուր բերել, բայց ճանապարհին հեռախոսի ծանուցում եք տեսնում, ինչ-որ մեկը ձեզ հարց է տալիս կամ հիշում եք մեկ այլ գործի մասին։
Այժմ ձեր ուշադրության համար մրցում են մի քանի մտքեր։
Սկզբնական նպատակը՝ «գնալ ջուր վերցնելու», կարող է պարզապես դուրս մղվել ուշադրության կենտրոնից։
5. Սթրեսն ու շտապելը կարող են ավելի հաճախ ստեղծել նման պահեր
Երբ գլխում միաժամանակ շատ խնդիրներ կան, ավելի դժվար է փոքր մտքերը ակտիվ պահել։
Դուք կարող եք բացել հեռախոսը և մոռանալ՝ ում էիք ուզում գրել։ Բացել համակարգիչը և չհիշել՝ ինչ ֆայլ էիք ուզում գտնել։ Մտնել խանութ և հանկարծ չհիշել այն միակ ապրանքը, որի համար եկել էիք։
Խնդիրը միշտ չէ, որ հիշողության մեջ է։ Երբեմն պարզապես ձեր ուշադրությունն արդեն ծանրաբեռնված է։
6. Ինչո՞ւ հեռախոսը բացելիս էլ երբեմն մոռանում ենք՝ ինչ էինք ուզում անել
Դրա համար նույնիսկ ֆիզիկական դուռ պետք չէ։
Դուք վերցնում եք հեռախոսը՝ մեկին հաղորդագրություն ուղարկելու համար։ Էկրանը բացվում է։ Տեսնում եք նոր նամակ, սոցիալական ցանցի ծանուցում կամ նորություն։
Տասը վայրկյան անց արդեն ուրիշ բան եք կարդում և հանկարծ մտածում եք․ «Սպասիր, ինչի՞ համար վերցրի հեռախոսը»։
Այստեղ նույնպես տեղի է ունեցել համատեքստի փոփոխություն։ Նոր տեղեկատվությունը գրավել է ուշադրությունը և ձեր սկզբնական նպատակը հետ է մղվել։
7. Սա պարտադիր չի նշանակում, որ ձեր հիշողությունը վատանում է
Մեկ-մեկ սենյակ մտնել և մոռանալ նպատակը սովորական առօրյա երևույթ է։
Հիշողությունը կատարյալ ձայնագրիչ չէ։ Այն մշտապես ընտրում է՝ ինչ պահել ուշադրության կենտրոնում, ինչ տեղափոխել երկրորդ պլան և ինչ անտեսել։
Երբ միաժամանակ շատ տեղեկատվություն է գալիս, փոքր մտադրությունը հեշտությամբ կարող է կորցնել առաջնահերթությունը։
8. Փոքր հնարք՝ նպատակը ասեք ինքներդ ձեզ
Եթե ինչ-որ կարևոր բան եք գնում վերցնելու, կարող եք ճանապարհին մտքում կրկնել այն։
«Բանալիներ»։ «Փաստաթուղթ»։ «Լիցքավորիչ»։
Սա երաշխիք չէ, որ երբեք չեք մոռանա, բայց նպատակը ակտիվ պահելը կարող է նվազեցնել շեղվելու հավանականությունը։
9. Եթե արդեն մոռացել եք՝ փորձեք վերականգնել նախորդ պահը
Մի փորձեք պարզապես ուժով ասել ձեզ․ «Հիշի՛ր»։
Փոխարենը մտովի վերադարձեք մի քանի վայրկյան հետ։ Որտե՞ղ էիք նստած։ Ի՞նչ էիք անում։ Ի՞նչ էիք նայում։ Ի՞նչ միտք էր դրանից առաջ։
Երբեմն հենց այդ համատեքստն է վերադարձնում կորած միտքը։
10. Մոռացկոտության այդ փոքր պահը ցույց է տալիս, թե որքան համատեքստային է մեր հիշողությունը
Մենք սիրում ենք մտածել, որ հիշողությունները պարզապես պահվում են գլխում և անհրաժեշտ պահին վերցնում ենք դրանք։ Իրականում հիշելը հաճախ կախված է նաև այն միջավայրից և իրավիճակից, որտեղ միտքը առաջացել է։
Այդ պատճառով երբեմն խոհանոցում կանգնած չեք կարողանում հիշել, թե ինչի համար եք եկել, իսկ հյուրասենյակ վերադառնալուց հետո պատասխանը հայտնվում է գրեթե անմիջապես։
Դուք պարտադիր չէ, որ կորցրած լինեք հիշողությունը։ Հնարավոր է՝ պարզապես հեռացել եք այն համատեքստից, որը օգնում էր այն պահել ձեր մտքի առաջին պլանում։