Մի քանի րոպե լողավազանում կամ լոգարանում մնալուց հետո նայում եք ձեր ձեռքերին, և մատների ծայրերը կարծես հանկարծ ծերացել են։ Երկար ժամանակ տարածված բացատրությունն այն էր, որ մաշկը պարզապես ջուր է ներծծում և ուռչում։ Սակայն իրական պատմությունը շատ ավելի հետաքրքիր է․ մատների կնճռոտումը կապված է նաև նյարդային համակարգի վերահսկվող արձագանքի հետ։

Ջրի մեջ երկար մնալուց հետո հատկապես մատների և ոտքերի մատների առանց մազերի մաշկի վրա ձևավորվում են բնորոշ ակոսներ։ Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս երևույթը կախված է սիմպաթիկ նյարդային համակարգի բնականոն աշխատանքից։

1. Դա պարզապես ջուր ներծծած մաշկ չէ

Եթե պատճառը միայն մաշկի ուռչելը լիներ, մատների նյարդային վիճակը մեծ նշանակություն չպետք է ունենար։ Բայց դեռ տասնամյակներ առաջ նկատվել էր, որ վնասված սիմպաթիկ նյարդավորում ունեցող մատները կարող են ջրի մեջ սովորական ձևով չկնճռոտվել։

2. Ջրի մեջ փոքր արյունատար անոթները նեղանում են

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ ջրային կնճռոտման ընթացքում մատների ծայրերում արյան հոսքը նվազում է։ Սիմպաթիկ նյարդային համակարգը նպաստում է անոթների նեղացմանը՝ vasoconstriction-ին։

Երբ մատի ներսի հյուսվածքի ծավալը փոքր-ինչ նվազում է, արտաքին մաշկը ստիպված է տեղավորվել ավելի փոքր մակերեսի վրա, ինչի արդյունքում առաջանում են ակոսներն ու բարձրացած հատվածները։

3. Ինչո՞ւ հիմնականում մատների և ոտքերի մատների վրա

Ջրային կնճռոտումն առավել ակնհայտ է ձեռքերի և ոտքերի մազազուրկ՝ glabrous մաշկի վրա։ Հենց այս հատվածներում է ձևավորվում մեզ այնքան ծանոթ «չամիչի նման» տեսքը։

4. Կնճիռները կարո՞ղ են օգնել թաց առարկաներ բռնել

Սա երևույթի ամենահետաքրքիր հարցերից մեկն է։ 2013 թվականի փորձարարական ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ մարդիկ կնճռոտված մատներով ավելի արագ էին տեղափոխում ջրի մեջ գտնվող թաց առարկաները, մինչ չոր առարկաների դեպքում նման առավելություն չկար։ Հեղինակները առաջարկեցին, որ ակոսները կարող են որոշ պայմաններում օգնել թաց առարկաներ կառավարել։

5. Բայց գիտությունը այստեղ վերջնական պատասխան դեռ չունի

Հետագա ուսումնասիրություններից մեկը չկարողացավ վերարտադրել թաց առարկաների հետ աշխատելու այդ առավելությունը և չգտավ նաև շոշափելի զգայունության բարելավում։ Հետևաբար «մատները կնճռոտվում են, որպեսզի ավելի լավ բռնենք թաց առարկաները» գաղափարը հետաքրքիր է, բայց այն չպետք է ներկայացնել որպես վերջնական ապացուցված փաստ։

6. Ինչո՞ւ կնճռոտումը անմիջապես չի սկսվում

Արձագանքը ժամանակ է պահանջում։ Ջրի ազդեցությունից հետո պետք է զարգանան նյարդային և անոթային փոփոխությունները, որոնց արդյունքում մատների ծայրերի ձևը աստիճանաբար փոխվում է։ Կլինիկական հետազոտություններում ջրային immersion-ը նույնիսկ օգտագործվել է որպես վերջույթների սիմպաթիկ նյարդային ֆունկցիան գնահատելու միջոց։

7. Հենց այդ պատճառով բժիշկներն էլ հետաքրքրվել են այս տարօրինակ երևույթով

Քանի որ կնճռոտումը կախված է նյարդային և անոթային արձագանքներից, հետազոտողները տարիներ շարունակ ուսումնասիրել են այն որպես ինքնավար նյարդային համակարգի աշխատանքի հնարավոր ցուցիչ։ Սակայն դրա կլինիկական կիրառությունը սահմանափակումներ ունի, և կնճիռների քանակը միայնակ չի կարող պատմել մարդու առողջության ամբողջական վիճակի մասին։

8. Իսկ երբ դուրս ենք գալիս ջրից, ինչո՞ւ դրանք անհետանում են

Երբ ջրային ազդեցությունն ավարտվում է, այդ ժամանակավոր ֆիզիոլոգիական պայմանները վերանում են, և մատների ծայրերը աստիճանաբար վերադառնում են իրենց սովորական տեսքին։ Ջրային կնճռոտումը նորմալ պայմաններում ժամանակավոր արձագանք է։

Այսպիսով, լոգանքից հետո ձեր կնճռոտված մատները պարզապես «շատ ջուր խմած» մաշկ չեն։ Դրանց ձևավորման մեջ մասնակցում է ձեր ինքնավար նյարդային համակարգը՝ փոխելով մատների ծայրերի փոքր արյունատար անոթների վիճակը։

Իսկ այն հարցը, թե այդ ակոսները էվոլյուցիոն առումով ստեղծվել են արդյոք թաց աշխարհում մեզ ավելի լավ բռնելու հնարավորություն տալու համար, դեռ ավելի հետաքրքիր է, որովհետև գիտական փորձերը այդ հարցում միանշանակ արդյունք չեն տվել։