Տասնյոթամյա Արամը յուրաքանչյուր ուսումնական տարվա սկզբում նույն ձևաթուղթն էր ստանում և միշտ դատարկ էր թողնում մեկ վանդակ․ «Արտակարգ իրավիճակում կապ հաստատել»։
Մյուս աշակերտները գրում էին իրենց մոր, հոր կամ ավագ եղբոր հեռախոսահամարը։
Արամը պարզապես գիծ էր քաշում վանդակի վրա։
Նա ապրում էր հանրակացարանի փոքրիկ սենյակում և սովորում մասնագիտական քոլեջում։ Հայրը մահացել էր տարիներ առաջ, իսկ մայրը հեռացել էր ընտանիքից, երբ տղան դեռ փոքր էր։
Արամը ոչ մեկին չէր պատմում իր կյանքի մասին։
Դասերից հետո աշխատում էր ավտոմեքենաների վերանորոգման կետում, վճարում իր ծախսերը և ամեն հարցի պատասխանում նույն կերպ․
— Ամեն ինչ կարգին է։
Քարտուղարուհու հարցը
Քոլեջի քարտուղարուհի Սեդան փաստաթղթերը ստուգելիս նկատեց դատարկ վանդակը։
— Արտակարգ իրավիճակում ո՞ւմ զանգահարենք,— հարցրեց նա։
— Ոչ մեկին։
— Գուցե բարեկա՞մ, հարևա՞ն կամ ընտանիքի ընկեր։
Արամը գլուխը շարժեց։
— Եթե որևէ բան պատահի, ես ինքս կլուծեմ։
Սեդան չփորձեց նրան խղճալ։ Նա միայն ասաց․
— Արտակարգ իրավիճակի իմաստն այն է, որ երբեմն մարդը չի կարողանում ինքնուրույն լուծել խնդիրը։
Արամը վերցրեց ձևաթուղթը և հեռացավ՝ վանդակը կրկին դատարկ թողնելով։
Քոլեջի նոր համարը
Մի քանի օր անց Սեդան տնօրենի հետ քննարկեց այն աշակերտների հարցը, որոնք չունեին ընտանիք կամ վստահելի մեծահասակ։
Նրանք որոշեցին ստեղծել հատուկ հերթապահ հեռախոսահամար։
Աշակերտները կարող էին իրենց համաձայնությամբ այն գրել արտակարգ կապի վանդակում։ Զանգերին հերթով պատասխանում էին քարտուղարուհին, սոցիալական աշխատողը և քոլեջի հերթապահ ղեկավարները։
Սեդան նորից կանչեց Արամին։
— Սա իմ անձնական համարը չէ,— ասաց նա։ — Սա քոլեջի հերթապահ համարն է։ Այն գրելու համար պարտադիր չէ մեզ ընտանիք համարել։ Պարզապես թույլ ես տալիս, որ անհրաժեշտ պահին ինչ-որ մեկը պատասխանի։
Արամը երկար նայեց թղթին։
Այնուհետև առաջին անգամ դատարկ վանդակում հեռախոսահամար գրեց։
Գիշերային զանգը
Այդ ձմռանը Արամը երեկոյան աշխատանքից հետո հեծանվով վերադառնում էր հանրակացարան։
Սառած ճանապարհին մեքենան չէր կարողացել ժամանակին կանգնել և հարվածել էր նրան։
Արամին տեղափոխեցին հիվանդանոց՝ ձեռքի կոտրվածքով և գլխի վնասվածքով։ Նա գիտակցության չէր գալիս, իսկ մոտը միայն ուսանողական քարտն էր։
Հիվանդանոցի աշխատակիցը զանգահարեց քարտի վրա նշված արտակարգ հեռախոսահամարին։
Ժամը գիշերվա երկուսն անց էր, երբ Սեդայի հեռախոսը հնչեց։
Նա անմիջապես զանգահարեց քոլեջի սոցիալական աշխատողին և գնաց հիվանդանոց։
Երբ Արամը առավոտյան բացեց աչքերը, անկողնու կողքին տեսավ Սեդային։ Նա նստած էր աթոռին և ձեռքում պահում էր տղայի վնասված ուսապարկը։
— Ինչո՞ւ եք այստեղ,— շփոթված հարցրեց Արամը։
— Որովհետև հիվանդանոցից զանգահարել էին։
— Բայց դուք իմ հարազատը չեք։
Սեդան պատասխանեց․
— Հեռախոսին պատասխանելու համար պարտադիր չէ հարազատ լինել։
Այն օրերը, երբ նա միայնակ չմնաց
Արամը մի քանի օր մնաց հիվանդանոցում։ Քոլեջի ուսուցիչներից մեկը բերեց նրա հագուստը, սոցիալական աշխատողը օգնեց ապահովագրական փաստաթղթերի հարցում, իսկ համակուրսեցիները հերթով այցելեցին նրան։
Դուրս գրվելուց հետո պարզվեց, որ վնասված ձեռքով նա ժամանակավորապես չէր կարող աշխատել ավտոտեխսպասարկման կետում։
Քոլեջը նրան փոքր արտակարգ կրթաթոշակ տրամադրեց, որպեսզի չկորցնի հանրակացարանի սենյակը և չթողնի ուսումը։
Արամը դժվարությամբ էր ընդունում օգնությունը։
— Ես կվերադարձնեմ ամբողջ գումարը,— ասում էր նա։
Սեդան պատասխանեց․
— Սա պարտք չէ։ Մի օր դու նույնպես կպատասխանես ուրիշի զանգին։
Այդ նախադասությունը Արամը երկար տարիներ հիշեց։
Տասնհինգ տարի անց
Տասնհինգ տարի անց Արամը ղեկավարում էր շտապ օգնության մեծ կենտրոնի տեխնիկական և վարչական աշխատանքները։
Նա հաճախ տեսնում էր հիվանդների, որոնց հեռախոսներում կամ փաստաթղթերում արտակարգ կապի համար չկար։
Ոմանք տարեց մարդիկ էին, մյուսները՝ ընտանիքից հեռացած երիտասարդներ, ներգաղթյալներ կամ մարդիկ, որոնք տարիներ շարունակ ոչ մեկի հետ կապ չէին պահպանում։
Մի երեկո հիվանդանոց բերեցին տասնութ տարեկան մի տղայի։ Նրա ձևաթղթի արտակարգ կապի վանդակում գրված էր․
«Ոչ ոք չկա»։
Արամը երկար նայեց այդ բառերին։
Նա հիշեց իր առաջին դատարկ ձևաթուղթը և գիշերվա երկուսին հնչած հեռախոսը։
Հաջորդ ամիս հիվանդանոցում սկսեց նոր ծրագիր։
Այն մարդիկ, որոնք վստահելի հարազատ չունեին, կարող էին իրենց համաձայնությամբ ընտրել վերապատրաստված կամավորի կամ սոցիալական աշխատողի՝ որպես արտակարգ աջակցության անձ։
Այդ մարդը չէր դառնում իրավական հարազատ և չէր որոշում հիվանդի փոխարեն։ Նա պարզապես պատասխանում էր զանգին, գալիս հիվանդանոց և համոզվում, որ մարդը միայնակ չի մնում ամենադժվար պահին։
Առաջին համարի տերը
Ծրագրի բացման օրը Արամը հրավիրեց արդեն թոշակի անցած Սեդային։
Միջոցառման ավարտին նա ցույց տվեց հին ուսանողական ձևաթուղթը, որը տարիներ շարունակ պահել էր։
Դատարկ վանդակում դեռ գրված էր քոլեջի հերթապահ հեռախոսահամարը։
— Այդ գիշեր դուք պարզապես զանգի չպատասխանեցիք,— ասաց Արամը։ — Դուք ինձ սովորեցրիք, որ օգնություն ընդունելը կախվածություն չէ։ Դա նշանակում է թույլ տալ, որ աշխարհում գոնե մեկ մարդ իմանա, երբ քեզ հետ ինչ-որ բան է պատահել։
Սեդան ժպտաց։
— Ես քեզ ասել էի, որ մի օր դու էլ ուրիշի զանգին կպատասխանես։
Արամը նայեց կամավորներով լի սրահին։
— Հիմա մենք շատ զանգերի ենք պատասխանելու։
Ոչ բոլոր մարդիկ ունեն ընտանիք, որին հնարավոր է զանգահարել դժվար պահին։ Բայց ոչ ոք չպետք է անտեսանելի դառնա միայն այն պատճառով, որ նրա ձևաթղթում մեկ վանդակ դատարկ է։
Երբեմն աջակցությունը չի նշանակում լուծել մարդու ամբողջ կյանքը։ Այն նշանակում է պատասխանել հեռախոսին, նստել հիվանդասենյակի աթոռին և մնալ այնքան ժամանակ, մինչև նա կրկին կարողանա ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։
Մի փոքր հեռախոսահամարը կարող է սովորական թվալ։ Բայց այն մարդու համար, որը համոզված է, թե ոչ ոք չի գալու, այդ համարը կարող է դառնալ ապացույց, որ աշխարհում ինչ-որ մեկը կպատասխանի։