Ամեն երեկո, երբ ուսումնական կենտրոնի վերջին դասարանն էր դատարկվում, 52-ամյա պահակ Արսենը շրջում էր միջանցքներով՝ անջատելով լույսերն ու ստուգելով դռները։ Բայց մի բան նա գրեթե երբեք աղբամանը չէր նետում՝ սեղաններին մնացած թղթերը, որոնց վրա անգլերեն բառեր կամ կարճ վարժություններ կային։
Նա թղթերը տանում էր իր փոքրիկ պահակակետը և դրանցից անծանոթ բառերը արտագրում սև տետրի մեջ, որը պահում էր սեղանի տակ։
Արսենը դպրոցը թողել էր տասնհինգ տարեկանում, երբ ընտանիքին անհրաժեշտ էր ևս մեկ աշխատող ձեռք։ Հետո եկել էին աշխատանքը, բանակը, ընտանիքը, պարտքերը, երեխաները։ Տարիներն անցել էին, իսկ սովորելը միշտ մնացել էր «հետոյի» համար։
Անգլերենն առանձնապես կարևոր չէր թվում, մինչև մի օր Արսենը հասկացավ, որ արդեն տարիներ շարունակ նույն բանն է անում․ երբ ինչ-որ մեկը անգլերեն էր խոսում, նա ժպտում էր և ձևացնում, թե հասկացել է։
Այն երեկոն, երբ նրան նկատեցին
Մի ուշ երեկո անգլերենի ուսուցչուհի Լիլիթը վերադարձավ կենտրոն՝ դասարանում մոռացած շարֆը վերցնելու։
Միջանցքում նա լսեց, թե ինչպես է Արսենը դանդաղ արտասանում մի նախադասություն.
“Could you say that again, please?”
Նա ասում էր այն նորից ու նորից՝ փորձելով ճիշտ արտասանել յուրաքանչյուր բառը։
Երբ նկատեց Լիլիթին, արագ փակեց տետրը։
«Կներեք, ուղղակի փորձում էի սովորել»,— ասաց նա։
Լիլիթը նայեց նրան ու հարցրեց.
«Իսկ ինչո՞ւ եք ներողություն խնդրում սովորելու համար»։
Արսենը ժպտաց։ Նա ասաց, որ դասերի համար ժամանակ չունի, իսկ մյուս սովորողների կողքին նստելու համար, իր կարծիքով, արդեն չափազանց մեծ է։
Լիլիթը չփորձեց նրան համոզել երկար խոսքերով։
«Վաղը իմ վերջին դասից հետո տասնհինգ րոպե ազատ եմ։ Բերեք ձեր տետրը»։
Օրական տասնհինգ րոպե
Առաջին դասը տեղի ունեցավ ոչ թե դասարանում, այլ հենց պահակակետի սեղանի մոտ։
Հաջորդը՝ երկու օր անց։ Հետո ևս մեկը։
Երբեմն նրանք սովորում էին ընդամենը տասը րոպե։ Երբեմն Արսենը հերթափոխից այնքան հոգնած էր լինում, որ նույն բառը երեք անգամ մոռանում էր։
Նրա տետրը գեղեցիկ չէր։ Այն լի էր ջնջումներով, սխալներով և հայերեն տառերով գրված անգլերեն արտասանություններով։
Մի երեկո նա շփոթեց “thirteen” և “thirty” բառերը և զայրացած փակեց տետրը։
«Իմ տարիքում ուղեղն արդեն չի աշխատում դրա համար»,— ասաց նա։
Լիլիթը չասաց, որ նա հրաշալի է սովորում։ Պարզապես պատասխանեց.
«Լավ։ Վաղը նորից կփորձենք»։
Եվ հաջորդ օրը Արսենը նորից բացեց տետրը։
Մի սովորական հարց
Մոտ յոթ ամիս անց մի օտարերկրացի տղամարդ մտավ կենտրոն և անգլերեն հարցրեց, թե որտեղ է 204-րդ սենյակը։
Նախկինում Արսենը կկանչեր որևէ ուսուցչի։
Այս անգամ նա մի պահ մտածեց և պատասխանեց.
“Second floor. Turn left after the stairs.”
Տղամարդը շնորհակալություն հայտնեց և բարձրացավ վերև։
Ոչ ոք չծափահարեց։ Ոչ ոք նույնիսկ չնկատեց այդ փոքրիկ զրույցը։
Բայց Արսենը մի քանի վայրկյան կանգնած մնաց ու ժպտաց։ Յոթ ամիս առաջ նա այդ նույն հարցից պարզապես կշփոթվեր։
Տետրը այլևս սեղանի տակ չէր
Այդ օրվանից հետո Արսենը այլևս տետրը չէր թաքցնում։ Այն մնում էր սեղանի վրա՝ բանալիների և հերթափոխի գրանցամատյանի կողքին։
Մի երեկո դասից դուրս եկող երիտասարդ ուսանողը նկատեց այն։
«Դուք է՞լ եք անգլերեն սովորում»,— հարցրեց նա։
Արսենը պատասխանեց.
«Այո։ Պարզապես քեզնից մի փոքր ուշ եմ սկսել»։
Կյանքում երբեմն ամենամեծ փոփոխությունը ոչ թե այն է, որ վերջապես ինչ-որ բան ես սովորում, այլ այն, որ դադարում ես ամաչել սովորող լինելուց։
Մարդիկ միշտ չէ, որ հրաժարվում են իրենց երազանքներից։ Երբեմն պարզապես այնքան երկար են հետաձգում դրանք, որ սկսում են կարծել՝ իրենց ժամանակն արդեն անցել է։
Բայց սովորելու համար «ճիշտ տարիք» չկա։ Կա միայն այն օրը, երբ վերջապես բացում ես տետրը և սկսում առաջին էջից։