Իր առաջին կարևոր աշխատանքի հարցազրույցի առավոտյան Արամը կանգնեց փոքրիկ վարսավիրանոցի դիմաց և հաշվեց գրպանի գումարը։
Նա ուներ այնքան, որ կամ մազերը կտրեր, կամ ավտոբուսով տուն վերադառնար։ Երկուսն էլ հնարավոր չէին։
Արամը քսաներկու տարեկան էր։ Համալսարանն ավարտելուց հետո արդեն մի քանի ամիս աշխատանք էր փնտրում։ Նրա միակ կոստյումը հին էր, կոշիկները՝ մաշված, բայց այդ օրվա հարցազրույցը կարող էր փոխել ամեն ինչ։
Նա նայեց ապակու մեջ իր երկարած մազերին և որոշեց ներս մտնել։
Վարսավիրի հարցը
Վարսավիրանոցում միայն մեկ մարդ կար՝ մոտ վաթսուն տարեկան վարսավիր՝ Սամվել անունով։
— Ինչպիսի՞ սանրվածք ես ուզում,— հարցրեց նա։
Արամը նստեց աթոռին, բայց հետո ամաչելով խոստովանեց․
— Նախ ուզում եմ իմանալ գինը։ Գուցե բավարար գումար չունենամ։
Սամվելը հայելու միջով նայեց նրան։
— Այսօր կարևոր տեղ ե՞ս գնում։
— Աշխատանքի հարցազրույցի։ Եթե ընդունեն, վերջապես կկարողանամ օգնել մորս։
Վարսավիրը ծածկոցը գցեց նրա ուսերին։
— Այդ դեպքում այսօր գնի մասին մի՛ մտածիր։ Նստիր ուղիղ։
Արամը փորձեց առարկել, բայց Սամվելը սկսեց աշխատել։ Նա կտրեց մազերը, ուղղեց հոնքերի մոտ եղած անհարթությունը և վերջում փոքր հայելին պահեց Արամի դիմաց։
— Հիմա արդեն նման ես մի մարդու, որը գիտի՝ ինչ է ուզում,— ասաց նա։
Արամը գրպանից հանեց ամբողջ գումարը։
— Սա քիչ է, բայց վերցրեք։
Սամվելը փակեց նրա ափը։
— Պահիր ավտոբուսի համար։ Երբ աշխատանք գտնես, մեկ ուրիշին օգնիր։ Դա կլինի քո վճարումը։
Վերարկուի գրպանում
Արամը շնորհակալություն հայտնեց և դուրս եկավ։ Ավտոբուսի կանգառում նա ձեռքը մտցրեց վերարկուի գրպանը և այնտեղ գտավ մուգ կապույտ փողկապ։
Փողկապին փոքրիկ թուղթ էր ամրացված․
«Հարցազրույցի ժամանակ մարդկանց աչքերին նայիր։ Մի՛ ներողություն խնդրիր այն ճանապարհի համար, որն անցել ես»։
Արամը վերադարձավ վարսավիրանոց, բայց դուռն արդեն փակ էր։
Նա փողկապը կապեց ավտոբուսի ապակու արտացոլանքի օգնությամբ և գնաց հարցազրույցի։
Այդ օրը նրան աշխատանքի ընդունեցին։
Տասնհինգ տարի անց
Տարիների ընթացքում Արամը դարձավ հաջողակ ղեկավար և հիմնեց իր ընկերությունը։ Սակայն նա երբեք չմոռացավ Սամվելի խոսքերը։
Ամեն անգամ, երբ աշխատանքի թեկնածուներից մեկը ներկայանում էր համեստ հագուստով կամ ակնհայտորեն անհանգստացած, Արամը փորձում էր տեսնել ոչ թե նրա արտաքին տեսքը, այլ հնարավորությունները։
Մի օր նա վերադարձավ իր հին թաղամաս և տեսավ, որ վարսավիրանոցի ցուցանակը դեռ տեղում էր։
Ներսում Սամվելը նստած էր նույն աթոռի մոտ, բայց նրա ձեռքերը դողում էին, իսկ տեսողությունը թուլացել էր։ Վարսավիրանոցը գրեթե հաճախորդ չուներ։
Սամվելը երկար նայեց Արամին, բայց չճանաչեց։
Արամը նստեց աթոռին և ասաց․
— Տասնհինգ տարի առաջ դուք կտրեցիք մի երիտասարդի մազերը, որը տուն վերադառնալու գումարից բացի ոչինչ չուներ։
Սամվելը ժպտաց։
— Այդպիսի երիտասարդներ շատ են եղել։
Արամը գրպանից հանեց մուգ կապույտ փողկապը։
Վարսավիրը ճանաչեց այն։
— Աշխատանքը ստացա,— ասաց Արամը։ — Բայց վերադարձել եմ ոչ միայն շնորհակալություն հայտնելու համար։
Վճարումը
Արամը վերանորոգեց վարսավիրանոցը, վճարեց կուտակված պարտքերը և երիտասարդ օգնական վարձեց, որպեսզի Սամվելը կարողանա աշխատել այնքան, որքան ցանկանում էր։
Սակայն դռան մոտ նա նաև մի փոքր ցուցանակ տեղադրեց․
«Ամեն երկուշաբթի աշխատանք փնտրողների սանրվածքն անվճար է»։
Սամվելը կարդաց գրությունը և ասաց․
— Ես քեզ խնդրել էի մեկ ուրիշին օգնել, ոչ թե ինձ վերադարձնել ամեն ինչ։
Արամը պատասխանեց․
— Ես հենց դա էլ անում եմ։ Դուք ինձ միայն սանրվածք չտվեցիք։ Դուք թույլ տվեցիք, որ հարցազրույցի գնամ՝ առանց ինձ անարժեք զգալու։
Իսկական օգնությունը միշտ չէ, որ մեծ գումար է պահանջում։ Երբեմն մարդուն պետք է պարզապես հնարավորություն՝ իրեն արժանապատիվ զգալու և հաջորդ քայլն անելու համար։
Սամվելը Արամին գումար չէր տվել և նրա փոխարեն աշխատանք չէր գտել։ Նա պարզապես վերացրել էր մի փոքր խոչընդոտ այն պահին, երբ երիտասարդը գրեթե պատրաստ էր հրաժարվել։
Մենք միշտ չէ, որ կիմանանք, թե մեր փոքր արարքը ինչ ճանապարհ կբացի ուրիշի համար։ Բայց բարությունը, որը պահպանում է մարդու արժանապատվությունը, հազվադեպ է մոռացվում։
Երբ օգնում եք մեկին, մի՛ ստիպեք նրան իրեն պարտական զգալ։ Օգնեք այնպես, որ նա նորից կարողանա հավատալ ինքն իրեն։