Մերժել եք ընկերոջ հրավերը, հրաժարվել եք լրացուցիչ աշխատանքից կամ հարազատին ասել եք, որ այս անգամ չեք կարող օգնել։ Դիմացինը նեղացել է, իսկ դուք արդեն ուզում եք փոխել պատասխանը, միայն թե այդ ծանր զգացումն անցնի։ Նախ արժե պարզել՝ ինչ է իրականում տեղի ունեցել։ Մեղքի զգացումը կարող է հիշեցնել չկատարած պարտավորության մասին, բայց կարող է նաև առաջանալ այն պահին, երբ պարզապես չեք արդարացրել ուրիշի սպասելիքը։
Առանձնացրեք սպասելիքը ձեր տված խոստումից
Հարցրեք ձեզ՝ ի՞նչ էի խոստացել, ի՞նչ պարտականություն ունեի, և ի՞նչ վնաս է պատճառել իմ որոշումը։ Եթե պայմանավորվել էիք երեխային վերցնել դպրոցից ու առանց զգուշացնելու չեք գնացել, խնդիրը միայն դիմացինի նեղանալը չէ։ Պետք է ապահովել երեխայի վերադարձը, ընդունել ձեր սխալն ու մտածել՝ ինչպես կանխել կրկնությունը։ Իսկ եթե ձեզ անսպասելի խնդրել են ամբողջ հանգստյան օրը տրամադրել մի գործի, համաձայնելու պարտավորություն ինքնաբերաբար չի առաջանում։
Երբեմն պայմանավորվածությունը հստակ չի եղել։ «Կփորձեմ գալ» արտահայտությունը մեկը կարող է ընկալել որպես հաստատ խոստում։ Այդ դեպքում կարող եք ընդունել ձեր խոսքի անորոշությունը՝ առանց ասելու, որ պարտավոր էիք ամեն գնով գնալ։ Հաջորդ անգամ ավելի պարզ պատասխան տվեք՝ «Դեռ չեմ կարող հաստատել․ մինչև ուրբաթ կասեմ»։
Եթե սխալ եք վարվել, ներողությունը կապեք շտկման հետ
Օգտակար ներողությունը նշում է կոնկրետ արարքը․ «Ուշ զգուշացրի, և դու ստիպված եղար մենակ ավարտել գործը։ Ներողություն եմ խնդրում»։ Դրան կարող է հաջորդել առաջարկ՝ ավարտել մնացած մասը, վերադարձնել ծախսված գումարը կամ փոխել այն պայմանավորվածությունը, որը չեք կարող կատարել։ Մի խոստացեք ավելին, քան կարող եք անել, միայն որպեսզի խոսակցությունն արագ ավարտվի։
Դիմացինը կարող է անմիջապես չընդունել ներողությունը։ Դա ցավոտ է, բայց դուք չեք կարող նրա փոխարեն որոշել՝ երբ է պատրաստ հանգստանալ կամ նորից վստահել։ Ձեր անելիքը վնասը հնարավոր չափով շտկելն է և հետագա վարքով պատասխանատվություն ցույց տալը։ Ինքներդ ձեզ անվերջ մեղադրելը այդ աշխատանքին չի փոխարինում։
Կարող եք հասկանալ նեղացած մարդուն և պահել ձեր պատասխանը
Օրինակ՝ «Հասկանում եմ, որ իմ բացակայությունը քեզ համար դժվար է։ Այս շաբաթ չեմ կարող գալ, բայց կարող եմ այսօր զանգել ու օգնել գտնել այլ տարբերակ»։ Այլ օգնություն առաջարկեք միայն այն դեպքում, երբ իսկապես կարող եք և ուզում եք այն տրամադրել։ Հակառակ դեպքում պարզ, հարգալից մերժումը բավական է։
Կարիք չկա երկար բացատրությամբ ապացուցել, որ հանգստի, ժամանակի կամ անձնական որոշման իրավունք ունեք։ Միևնույն ժամանակ կտրուկ խոսքը կարող է ավելորդ ցավ պատճառել։ Կարող եք փոխել խոսելու ձևը՝ առանց փոխելու որոշումը․ «Նախորդ պատասխանում կոպիտ հնչեցի։ Ուզում էի ասել, որ այս անգամ չեմ կարող ստանձնել այդ գործը»։
Մի պատասխանեք միայն անհարմարությունից ազատվելու համար
Եթե վտանգ կամ անհետաձգելի պարտականություն չկա, փոքր դադար վերցրեք։ Կարող եք ասել՝ «Պետք է մտածեմ․ երեկոյան կպատասխանեմ»։ Այդ ընթացքում տեսեք՝ համաձայնելու դեպքում ինչից եք հրաժարվելու։ Արդյո՞ք ստիպված կլինեք չեղարկել արդեն տված խոստումը, կորցնել անհրաժեշտ քունը կամ ստանձնել մի ծախս, որը չեք կարող վճարել։ Այդ հետևանքներն էլ են որոշման մաս։
Դադարը դիմացինին պատժելու կամ անհետանալու միջոց չէ։ Եթե ասել եք, որ կպատասխանեք երեկոյան, պատասխանեք այդ ժամանակ կամ տեղեկացրեք ուշացման մասին։ Հստակ պայմանավորվածությունը օգնում է թե՛ ձեզ, թե՛ սպասող մարդուն։ Իսկ մեղքի զգացման առկայությունը դեռ չի ապացուցում, որ պետք է հրաժարվեք ձեր որոշումից։
Հիշեք՝ անցյալի վախը կարող է ազդել այսօրվա խոսակցության վրա
Եթե նախկինում մերժումը միշտ հանգեցրել է երկար լռության, նվաստացման կամ սպառնալիքի, նույնիսկ հանգիստ խոսակցությունը կարող է վախեցնել։ Փորձեք տարբերել ներկա մարդու իրական արձագանքն այն պատժից, որին սպասում եք նախկին փորձից ելնելով։ Կարող եք նախ խոսել վստահելի մարդու հետ կամ պատրաստել մի քանի պարզ նախադասություն։ Կրկնվող, ուժեղ անհանգստության դեպքում մասնագետի աջակցությունն էլ կարող է օգտակար լինել։
Եթե դիմացինը սպառնում է ձեզ կամ վերահսկում է ձեր տեղաշարժը, գումարը և շփումները, խնդիրը միայն մեղքի զգացումը չէ։ Առաջնահերթ մտածեք ձեր անվտանգության և հասանելի աջակցության մասին։ Պարտադիր չէ միայնակ առերեսվել մարդուն կամ շարունակել վեճը՝ ձեր սահմանը բացատրելու համար։
Վերադարձեք կոնկրետ անելիքին
Խոսակցությունից հետո ընտրեք մեկ հստակ քայլ՝ ներողություն խնդրել, շտկել վնասը, ճշտել պայմանավորվածությունը կամ պահպանել արդեն ասված մերժումը։ Եթե նոր փաստ չկա, նույն որոշումը մտքում անվերջ քննարկելը կարող է միայն ուժեղացնել լարվածությունը։ Զբաղվեք ձեր օրվա հաջորդ գործով՝ նույնիսկ եթե անհարմարությունն ամբողջությամբ չի անցել։ Հոգատար լինելը չի նշանակում երբեք ոչ մեկին չհիասթափեցնել։ Այն նշանակում է ուրիշի զգացմունքներին լուրջ վերաբերվել և ազնիվ լինել ձեր հնարավորությունների ու պարտավորությունների հարցում։
