Հիմա կարող եք տեսնել այն տարբերակները, որոնք նախկինում չէիք նկատում։ Գուցե մնացել եք ձեզ վնասող հարաբերության մեջ, լռել եք անարդարության մասին կամ ընդունել եք աշխատանք, որից հետո երկար ժամանակ վերականգնվել եք։ Այդ որոշումը հիշելիս հեշտ է հարցնել՝ «Ինչո՞ւ այդպես վարվեցի»։ Պատասխանը գտնելու համար պետք է նայել ոչ միայն արդյունքին, այլև այն պայմաններին, որոնցում ընտրել եք։ Վախը, հոգնածությունը, գումարի պակասը կամ աջակցության բացակայությունը կարող էին սահմանափակել ձեր հնարավորությունները։
Հիշեք՝ ինչ գիտեիք այդ պահին
Գրեք մի քանի փաստ՝ առանց ձեզ արդարացնելու կամ մեղադրելու։ Ի՞նչ տեղեկություն ունեիք։ Ո՞ւմ կարող էիք դիմել։ Ի՞նչ ռիսկ էիք տեսնում հեռանալու, մերժելու կամ ճշմարտությունն ասելու դեպքում։ Արդյո՞ք ունեիք գումար, ժամանակ, անվտանգ տեղ կամ մեկին, ով պատրաստ էր աջակցել։ Այս հարցերն օգնում են ավելի ամբողջական պատկեր կազմել, քան միայն «պետք է ավելի ուժեղ լինեի» դատողությունը։
Օրինակ՝ այսօր գիտեք, որ ղեկավարը խոստացված գումարը չէր վճարելու։ Այդ ժամանակ կարող էիք հավատալ գրավոր պայմանավորվածությանը, չունենալ այլ առաջարկ և շտապ վճարելու վարձ ունենալ։ Կարող եք հիմա ավելի զգուշորեն ստուգել պայմանները՝ միաժամանակ ընդունելով, որ այն ժամանակվա ընտրությունը կատարվել էր սահմանափակ տեղեկությամբ։ Հետագայում իմացածը անցյալի ձեր հնարավորությունը չէր։
Պայմանները հասկանալը չի վերացնում պատասխանատվությունը
Եթե ձեր որոշումը վնասել է մեկ ուրիշին, կարևոր է այդ վնասը չթաքցնել դժվար պայմանների հետևում։ «Այդ ժամանակ շատ ճնշված էի» և «Իմ խոսքը քեզ ցավ պատճառեց» կարող են երկուսն էլ ճիշտ լինել։ Առաջինը բացատրում է իրավիճակը, երկրորդը նշում է այն մասը, որի համար պատասխանատու եք։ Փորձեք այդ երկու փաստերը պահել միասին՝ առանց ամբողջ մեղքը ուրիշին փոխանցելու կամ ձեզ անարժեք մարդ համարելու։
Պատասխանատվությունը կարող է նշանակել ներողություն խնդրել, վերադարձնել պարտքը, ուղղել սխալ տեղեկությունը կամ փոխել հետագա վարքը։ Որոշ վնասներ ամբողջությամբ շտկել հնարավոր չէ։ Այդ դեպքում ևս կարող եք ազնիվ լինել կատարվածի մասին և անել այն, ինչ դեռ հնարավոր է։ Կորուստը փոքրացնելու համար նոր վնաս պատճառելը, անհնար խոստումներ տալը կամ ուրիշից պարտադիր ներում պահանջելը չի օգնում։
Եթե ներողություն եք խնդրում, հաշվի առեք նաև դիմացինի սահմանները
Կարող եք ասել՝ «Ես արեցի սա, և դա քեզ համար այս հետևանքն ունեցավ։ Ներողություն եմ խնդրում։ Կարող եմ առաջարկել այս շտկումը»։ Խոսակցության նպատակը միայն ձեր ծանր զգացումից ազատվելը չպետք է լինի։ Դիմացինը կարող է չցանկանալ կապ հաստատել կամ նորից քննարկել կատարվածը։ Հարգեք այդ պատասխանը և փնտրեք ձեր պատասխանատվությունը կատարելու այլ հասանելի ձև։
Ինքներդ ձեզ ներելը չի պարտադրում վերականգնել կապը ձեզ վնասած մարդու հետ։ Եթե շփումը վտանգավոր է, պարտադիր չէ հաղորդագրություն ուղարկել կամ հանդիպել՝ անցյալի մի որոշման համար ներողություն խնդրելու նպատակով։ Կարող եք ձեր մտքերը քննարկել վստահելի մարդու կամ մասնագետի հետ և ընտրել այն քայլը, որը չի վտանգում ձեզ կամ ուրիշին։
Զղջումը վերածեք այսօրվա ավելի հստակ որոշման
Հարցրեք՝ ի՞նչ կուզենայի այսօր ավելի շուտ նկատել։ Գուցե վճարման պայմանները գրավոր ճշտել, բժշկի այցելությունը չհետաձգել, անընդունելի խոսքին արձագանքել կամ օգնություն խնդրել։ Ընտրեք ձեր իրավիճակին վերաբերող մի բան։ Եթե անցյալի աշխատանքի խնդիրը աշխատավարձի ուշացումն էր, նոր աշխատանքի դեպքում նախապես ճշտեք վճարման օրը և ուշացման դեպքում դիմելու կարգը։ Ընդհանուր խոստումը՝ «Երբեք այլևս չեմ սխալվի», գործնական ուղեցույց չէ։
Նոր քայլը թող համապատասխանի ներկայիս հնարավորություններին։ Եթե դեռ ֆինանսապես կախված եք դժվար իրավիճակից, փոփոխությունը կարող է սկսել գումարի փոքր պահուստից, փաստաթղթերը հավաքելուց կամ վստահելի խորհրդատվություն գտնելուց։ Մի պահանջեք ձեզնից մեկ օրում անել այն, ինչի համար ժամանակ և աջակցություն է պետք։ Նախապատրաստությունն էլ կարող է իրական փոփոխություն լինել։
Նկատեք՝ երբ մտածելը վերածվում է ինքնապատժման
Կատարվածը վերլուծելիս նոր բան եք հասկանում կամ որոշում եք՝ ինչ անել։ Ինքնամեղադրանքի պտույտում նույն նախադասությունն եք կրկնում՝ առանց նոր փաստի կամ անելիքի։ Եթե արդեն պարզել եք ձեր պատասխանատվությունը և ընտրել շտկման քայլը, կարող եք մտքում ասել՝ «Այս հարցին անդրադարձել եմ։ Հիմա կվերադառնամ իմ օրվա գործին»։ Դա չի նշանակում մոռանալ կատարվածը կամ պահանջել, որ ցավն անմիջապես անցնի։
Երբ հիշողությունները հաճախ են խանգարում քնել, աշխատել կամ առօրյան կազմակերպել, միայնակ դիմանալու պարտավորություն չունեք։ Մասնագետի հետ զրույցը կարող է օգնել հասկանալ այդ արձագանքները և գտնել ձեզ հարմար աջակցություն։ Ձեր կամքի ուժը ստուգելու համար անհրաժեշտ խնամքից հրաժարվել պետք չէ։
Ձեզ ներում տալը կարող է աստիճանական լինել
Հնարավոր է՝ դեռ ափսոսաք անցյալի ընտրության համար, բայց արդեն դադարեք այդ ընտրությամբ որոշել ձեր ամբողջ արժեքը։ Կարող եք միաժամանակ ասել՝ «Կուզենայի այլ կերպ վարված լինել» և «Այժմ կփորձեմ ավելի լավ որոշում ընդունել»։ Սկսեք մի քայլից, որը հնարավոր է այսօր՝ շտկել կոնկրետ սխալը, հստակեցնել պայմանը կամ աջակցություն խնդրել։ Անցյալը փոխել չեք կարող, բայց այն կարող է օգնել հասկանալ՝ ինչ խնամք, տեղեկություն և պաշտպանություն է անհրաժեշտ ձեզ հիմա։
