Ինքնավստահ լինելը չի նշանակում միշտ համոզված լինել ձեր որոշումների մեջ կամ երբեք չնեղանալ ուրիշի խոսքից։ Ավելի օգտակար է նկատել՝ ինչպես եք վարվում կասկածի, մերժման կամ սխալի ժամանակ։ Կարող եք անհանգստանալ և միաժամանակ հստակ արտահայտել ձեր տեսակետը, ընդունել օգտակար դիտողությունը կամ շտկել արածը։ Ստորև բերված օրինակները ինքնաճանաչման համար են։ Դրանք թեստ կամ մարդու հոգեբանական վիճակի գնահատում չեն։
1. Քննադատության մեջ կարողանում եք առանձնացնել կոնկրետ հարցը
«Ներածությունը պարզ չէ» դիտողությունը լսելիս գուցե դեռ տհաճ զգաք, բայց փորձում եք հասկանալ՝ որ հատվածն է պետք փոխել։ Աշխատանքի մասին մեկ կարծիքը չեք դարձնում ձեր ամբողջ կարողությունների նկարագրությունը։ Կարող եք հարցնել․ «Կնշե՞ք՝ ինչն է անհասկանալի»։ Այդպես ստանում եք տեղեկություն, որի հիման վրա հնարավոր է որոշում կայացնել։
Սա չի նշանակում, որ պետք է համաձայնեք ցանկացած քննադատության։ Անորոշ կամ վիրավորական խոսքը պարտադիր չէ օգտակար համարել։ Եթե խոսքը իրական պահանջի մասին է, ստուգեք այն։ Եթե պարզապես ճաշակի տարբերություն է, կարող եք հարգանքով բացատրել ձեր ընտրությունը։ Երբեմն պատասխանելուց առաջ մտածելու ժամանակ խնդրելն ավելի հարմար է։
2. Օգնություն եք խնդրում՝ ընդունելով նաև մերժումը
Հստակ ասում եք՝ ինչ օգնություն է պետք, և լսում պատասխանը։ «Այս մեկ էջը կկարդա՞ս» խնդրանքին ընկերոջ «այսօր չեմ կարող» պատասխանը կարող է հիասթափեցնել։ Բայց դրանից անմիջապես չեք եզրակացնում, թե ձեզ չի գնահատում։ Կարող եք ճշտել մեկ այլ ժամ կամ օգնության ուրիշ տարբերակ գտնել՝ չստիպելով նրան արդարանալ։
3. Համաձայն չլինելիս չեք ձևացնում հակառակը
Կարող եք ասել․ «Ես այլ կերպ եմ մտածում» և բացատրել ձեր պատճառը։ Պարտադիր չէ վիճել մինչև դիմացինի համոզվելը, բայց միայն հավանություն ստանալու համար էլ պետք չէ թաքցնել ձեր կարծիքը։ Օրինակ՝ խմբային աշխատանքի ժամանակ կարող եք առաջարկել այլ հերթականություն և հարցնել՝ ինչ առավելություն ունի արդեն ընտրված տարբերակը։
Հաշվի առեք իրավիճակն ու անվտանգությունը։ Բոլոր միջավայրերում բաց անհամաձայնությունը նույն կերպ չի ընդունվում։ Երբեմն ճիշտ է առանձին խոսել, գրավոր հարց տալ կամ աջակցություն խնդրել։ Ձեր տեսակետն արտահայտելու հարմար ձև ընտրելը նույնպես գիտակցված որոշում է։ Այս օրինակն ուրիշների արձագանքները վերահսկելու պահանջ չի դնում ձեր առաջ։
4. Գովեստը կարողանում եք ընդունել
Եթե ձեզ շնորհակալություն են հայտնում լավ կատարած աշխատանքի համար, կարող եք պարզապես ասել․ «Շնորհակալ եմ»։ Պարտադիր չէ անմիջապես փոքրացնել ձեր արածը կամ ապացուցել, որ գովեստն անհիմն է։ Եթե ուրիշներն էլ են մասնակցել, կարող եք նշել նրանց ներդրումը՝ ձեր աշխատանքը չանտեսելով։ Գնահատանքը ընդունելը ինքնին մեծամտություն չէ։
5. Ձեր արածը նկատում եք նաև առանց հրապարակային հավանության
Ավարտած գործը գրանցում եք նույնիսկ այն դեպքում, երբ ոչ ոք չի մեկնաբանել այն։ Օրինակ՝ պատրաստել եք անհրաժեշտ փաստաթուղթը, կատարել խոստումը կամ մի քանի անգամ պարապել։ Այս գործողությունները կարող եք տեսնել ու գնահատել՝ առանց սոցիալական ցանցում դրանց արձագանքին սպասելու։ Հավանությունը կարող է հաճելի լինել, բայց կատարված աշխատանքի միակ չափանիշը չէ։
6. Ուրիշի հաջողությունը ձեր դեմ ապացույց չեք դարձնում
Ընկերը նոր աշխատանք է գտել։ Կարող եք ուրախանալ նրա համար, հետաքրքրվել՝ ինչպես է պատրաստվել, և դեռ հարցեր ունենալ ձեր սեփական ծրագրերի մասին։ Նկատում եք, որ ձեր ժամանակը, պարտականություններն ու հնարավորությունները տարբեր են։ Նրա ձեռքբերումը տեղեկություն է մեկ մարդու կյանքի մասին, ոչ դատավճիռ ձեր ապագայի վերաբերյալ։
Եթե համեմատությունն օգտակար հարց է առաջացնում, գրի առեք այն։ Գուցե ուզում եք ճշտել որևէ հմտության պահանջը կամ վերանայել ձեր դիմումը։ Իսկ եթե պարզապես երկար ժամանակ ձեզ վատ եք զգում ուրիշների էջերը թերթելուց, կարող եք փակել հավելվածը և վերադառնալ ձեր գործին։ Պարտադիր չէ ուրիշի ամբողջ ճանապարհը կրկնել։
7. Մենակ ժամանակն էլ կարող եք ձեր ցանկությամբ կազմակերպել
Երբ շրջապատում մարդ չկա, կարող եք զբաղվել ձեզ հետաքրքրող գործով, հանգստանալ կամ ընտրել՝ ում հետ կապ հաստատել։ Մենակ լինելը միշտ հաճելի չէ, և շփման կարիք ունենալը բնական է։ Խոսքն այն մասին է, որ ձեր նախասիրությունները չեք մոռանում միայն այն պատճառով, որ այդ պահին ուրիշի ուշադրությունը չունեք։
8. Սխալն ընդունում եք՝ առանց ամբողջությամբ ձեզ դատելու
Սխալ ֆայլ եք ուղարկել։ Փոխանակ անվերջ կրկնելու՝ «Ես ամեն ինչ փչացնում եմ», պարզում եք՝ ով է ստացել այն և ինչ պետք է ուղղել։ Կարող եք ներողություն խնդրել, ուղարկել ճիշտ տարբերակը և հետևել անհրաժեշտ ընթացակարգին։ Պատասխանատվությունը կոնկրետ գործողություն է պահանջում։ Ձեր ամբողջ բնավորության մասին մեղադրանքը սովորաբար չի օգնում այդ գործողությունը կատարել։
9. Հարաբերության մեջ նկատում եք երկու կողմի մասնակցությունը
Կապը պահելու համար միշտ միայն դուք չեք գրում, պայմանավորվում կամ զիջում։ Կարող եք արտահայտել ձեր ցանկությունն ու տեսնել՝ դիմացինն ինչպես է արձագանքում։ Մի ուշ պատասխանով ամբողջ հարաբերությունը չեք գնահատում, բայց կրկնվող անուշադրությունն էլ չեք անտեսում։ Անհրաժեշտության դեպքում խոսում եք կոնկրետ օրինակի մասին՝ դիմացինի մտքերը գուշակելու փոխարեն։
Այս ինը օրինակներից կարող եք ընտրել մեկը և հիշել վերջին նման իրավիճակը։ Ի՞նչ արեցիք։ Ի՞նչն օգնեց։ Ի՞նչը կուզենայիք այլ կերպ անել հաջորդ անգամ։ Մի հաշվեք նշանները՝ ձեզ «բավարար ինքնավստահ» կամ «անբավարար» հայտարարելու համար։ Մարդու արձագանքը կախված է նաև պայմաններից։ Օգտակար դիտարկումն այն է, որը հուշում է ձեր հաջորդ իրագործելի քայլը։
