Էյֆելյան աշտարակը մեզ թվում է անշարժ և անփոփոխ։ Բայց իրականում նրա մետաղական կառուցվածքը արձագանքում է ջերմաստիճանին։ Տաքանալիս երկաթը փոքր-ինչ լայնանում է, սառչելիս՝ կծկվում։ Այդ պատճառով աշտարակի չափերն ամբողջ տարվա ընթացքում բացարձակ նույնը չեն մնում։
Տարբերությունը փոքր է, բայց երևույթը հիանալի օրինակ է այն բանի, թե ինչպես է սովորական ֆիզիկան աշխատում նույնիսկ աշխարհի ամենահայտնի կառույցներից մեկի վրա։
Ի՞նչ է ջերմային ընդարձակումը
Նյութը տաքանալիս նրա մասնիկների շարժումը մեծանում է, և չափերը կարող են մի փոքր աճել։ Հսկայական մետաղական կառույցներում այդ փոքր փոփոխությունը արդեն չափելի է դառնում։
Արևը տաքացնում է աշտարակը ոչ հավասարաչափ
Օրվա ընթացքում արևը ավելի ուժեղ տաքացնում է աշտարակի մի կողմը։ Այդ կողմի մետաղը փոքր-ինչ ավելի է ընդարձակվում, ինչի պատճառով աշտարակի վերևի հատվածը կարող է շատ փոքր շեղում ունենալ հակառակ ուղղությամբ։
Այո՛, աշտարակը նաև մի փոքր «շարժվում» է
Քամին և ջերմաստիճանի փոփոխությունները նշանակում են, որ վերևի մասը միկրոմակարդակով մշտապես բացարձակ նույն կետում չէ։ Սա վտանգի նշան չէ, այլ բարձր և ճկուն ինժեներական կառույցների բնական վարք։
Ինչո՞ւ այն չի վնասվում
Լավ նախագծված կառույցները նախատեսված են որոշակի շարժումների համար։ Եթե մետաղական կառուցվածքը ստիպված լիներ ամբողջությամբ անշարժ մնալ ցանկացած ջերմաստիճանի և քամու պայմաններում, լարվածությունները կարող էին շատ ավելի վնասակար լինել։
Հայտնի տեսարժան վայր, բայց նաև կենդանի ֆիզիկայի դաս
Աշտարակին կարելի է նայել ոչ միայն որպես Փարիզի խորհրդանիշ, այլ նաև որպես հսկայական ցուցադրություն՝ ջերմային ընդարձակման, քամու ազդեցության և ինժեներական ճկունության մասին։
Հաջորդ անգամ Էյֆելյան աշտարակը տեսնելիս հիշեք՝ այն պարզապես «կանգնած» չէ։ Նրա հազարավոր մետաղական մասերը ամբողջ օրը արձագանքում են արևին, օդի ջերմաստիճանին և քամուն։