Վեճն ավարտվել է, բայց ձեր մտքում խոսակցությունը դեռ շարունակվում է։ Ուզում եք հաղորդագրություն գրել, հետո ջնջում եք։ Մի տարբերակը սառն է թվում, մյուսն այնքան երկար է, որ կրկնում է ամբողջ վեճը։ Բառերն ընտրելուց առաջ որոշեք՝ հենց ինչ եք ուզում անել այդ հաղորդագրությամբ։
Ուզո՞ւմ եք ներողություն խնդրել, մտածելու ժամանակ վերցնել, թե վերադառնալ չլուծված հարցին։ Դրանք տարբեր նպատակներ են։ Մեկ հստակ նպատակով կարճ հաղորդագրությունը երբեմն ավելի օգտակար է, քան երկար տեքստը, որը միաժամանակ փորձում է ներողություն խնդրել, բացատրել ու ամեն ինչ վերջնականապես լուծել։
Այս օրինակները սովորական տարաձայնությունների համար են, երբ խոսելը անվտանգ է։ Դրանք չեն երաշխավորում հաշտություն։ Եթե կան սպառնալիքներ, ահաբեկում կամ բռնություն, առաջնահերթը անվտանգությունն ու համապատասխան աջակցությունն են, ոչ թե հաղորդագրության ավելի գեղեցիկ ձևակերպումը։
Երբ պետք է ներողություն խնդրել
Ասեք՝ «Քեզ ընդհատեցի ու ձայնս բարձրացրի։ Դա ճիշտ չէր։ Ներողություն եմ խնդրում»։ Այս ձևակերպմամբ հստակ նշում եք, թե ինչի համար եք պատասխանատվություն վերցնում։ «Կներես, որ նեղացար» արտահայտությունը կարող է չասել՝ դուք ինչ եք արել, և ամբողջ ուշադրությունը տեղափոխել դիմացինի արձագանքի վրա։
Եթե կարող եք կոնկրետ փոփոխություն առաջարկել, ավելացրեք․ «Հաջորդ անգամ պետք է դադար վերցնեմ, ոչ թե քո խոսքը կտրեմ»։ Մի խոստացեք, որ այլևս երբեք չեք բարկանալու։ Կարող եք պատասխանատվություն վերցնել ձեր վարքի համար՝ առանց ամեն ապագա զգացում վերահսկելու խոստման։ Դիմացինին մի ստիպեք անմիջապես ներել կամ հանգստացնել ձեզ։
Երբ հիմա խոսելու պատրաստ չեք
«Ուզում եմ այս մասին խոսել, բայց հիմա շատ լարված եմ։ Կարո՞ղ ենք ընթրիքից հետո շարունակել»։ Վերադառնալու առաջարկով դադարը տարբերվում է լուռ անհետանալուց։ Դիմացինը հասկանում է, որ հարցը չեք թողնում անորոշ, այլ ուզում եք վերադառնալ այն պահին, երբ կարող եք ավելի հանգիստ մասնակցել զրույցին։
Ընտրեք ժամանակ, որը կարող եք պահել։ Եթե այն փոխվում է, տեղեկացրեք։ Դադարը չպետք է մյուսին անվերջ սպասեցնելու միջոց դառնա։ Այդ ընթացքում փորձեք նշել հիմնական խնդիրը և այն հարցը, որը ուզում եք հասկանալ։ Նոր մեղադրանքների ցուցակ կազմելը կարող է միայն երկարացնել հաջորդ վեճը։
Երբ ուզում եք վերադառնալ բուն հարցին
«Կարծում եմ՝ խոսակցությունը շեղվեց դեպի այն, թե ինչպես խոսեցինք իրար հետ։ Կարո՞ղ ենք վերադառնալ շաբաթ օրվա ծրագրին ու մեր սպասումներին»։ Ընտրեք մեկ կոնկրետ հարց։ «Պետք է ամեն ինչ քննարկենք» նախադասությունը կարող է հաջորդ խոսակցությունը չափազանց մեծ դարձնել դեռ չսկսված։
Ճշտեք՝ ժամանակը հարմա՞ր է։ Աշխատանքի շտապող կամ երեխային քնեցնող մարդը կարող է հիմա ուշադրություն չունենալ։ Առաջարկեք՝ «Այս երեկո քսան րոպե կարո՞ղ ենք խոսել»։ Ժամանակի սահմանը թող օգնի սկսել, ոչ թե ստիպի դիմացինին համաձայնել մինչև որոշակի րոպեն։ Եթե հարցը չի ավարտվում, պայմանավորվեք շարունակության մասին։
Երբ նույն դեպքը տարբեր եք հիշում
«Ես այդ պահը մի քիչ այլ կերպ եմ հիշում։ Ուզում եմ հասկանալ՝ իմ ասածից դու ինչ լսեցիր»։ Լսելու համար պարտադիր չէ ձևացնել, թե բոլոր մանրամասների շուրջ համաձայն եք։ Փորձեք տարբերել՝ ինչ է ասվել, ինչպես է հասկացվել և ինչ էր ձեզնից յուրաքանչյուրն ուզում։ Սրանք կարող են տարբեր հարցեր լինել։
Ներկայացրեք ձեր հիշողությունը՝ առանց այն դիմացինի հիշողությունն անհնար դարձնող ապացույցի վերածելու։ Եթե գործնական պայմանավորվածություն է, երբեմն օգտակար է նայել հաղորդագրությանը կամ ընդհանուր օրացույցին։ Նպատակը պետք է լինի հասկանալ՝ ինչ փոխել, ոչ թե սովորական զրույցը դարձնել յուրաքանչյուր բառի դատավարություն։
Երբ ներողությունը կա, բայց խնդիրը մնացել է
«Շնորհակալ եմ, որ ներողություն խնդրեցիր։ Ուզում եմ նաև պայմանավորվենք՝ հաջորդ անգամ ինչպես վարվենք»։ Ներողությունն ընդունելն ու խնդիրը լուծելը տարբեր քայլեր են։ Կարող եք գնահատել առաջինը և դեռ կարիք ունենալ երկրորդի։ Կարող եք նաև ասել, որ պատասխանելու համար ժամանակ է պետք։
Եթե, օրինակ, ծրագրերը փոխվել են առանց ձեզ զգուշացնելու, քննարկեք՝ ինչպես ավելի վաղ տեղեկացնել։ Ո՞ւմ պետք է գրել և ե՞րբ։ «Պետք է ավելի ուշադիր լինենք» միտքը շատ ընդհանուր է։ «Նախ իրար գրենք, հետո լրացուցիչ հյուրեր հրավիրենք» պայմանավորվածությունը երկուսդ էլ կարող եք հստակ հասկանալ ու կատարել։
Երբ հաղորդագրություններով խոսակցությունը վատանում է
«Կարծես գրելով իրար չենք հասկանում։ Վաղը զանգով խոսելը հարմա՞ր կլինի»։ Կարճ ներողության կամ կոնկրետ առաջարկի համար հաղորդագրությունը կարող է հարմար լինել։ Բայց մի քանի վիճելի հարցով երկար փոխանակումը գուցե այլ ձևի կարիք ունենա, եթե դա երկուսիդ էլ հարմար է։
Մի ենթադրեք, որ զանգը միշտ ավելի լավ է, և մի պահանջեք անհապաղ պատասխան։ Ոմանց մտածելու ու գրելու ժամանակ է պետք։ Կարող եք պայմանավորվել՝ ամեն մեկը հիմնական հարցի մասին մեկ հաղորդագրություն ուղարկի, հետո խոսեք։ Ընտրեք ձև, որը երկուսիդ էլ մասնակցելու հնարավորություն է տալիս և անվտանգ է։
Ամբողջական հաղորդագրության օրինակ
«Ներողություն՝ քիչ առաջ խոսքդ կտրելու համար։ Ուզում եմ հասկանալ՝ ինչ էիր փորձում ասել։ Հիմա դեռ հանգիստ քննարկել չեմ կարող, բայց ժամը յոթին կարող եմ խոսել։ Քեզ հարմա՞ր է»։ Այստեղ կա կոնկրետ գործողություն, հստակ մտադրություն և առաջարկվող հաջորդ քայլ։
Օգտագործեք միայն այն մասը, որն իրական է ձեր իրավիճակում։ Մի վերցրեք ուրիշի խոսքերը՝ այն բանի համար ներողություն խնդրելու համար, որը չեք արել, միայն թե անհարմարությունը վերջանա։ Միևնույն ժամանակ ներողությանը մի կցեք «բայց դու էլ…» ու անմիջապես վերադարձեք մեղադրանքին։ Դիմացինի վարքը կարող եք քննարկել առանձին՝ օրինակով ու հստակ խնդրանքով։
Ուղարկելուց առաջ կարդացեք մեկ անգամ։ Ձեր նպատակը հասկանալի՞ է։ Նշե՞լ եք ձեր պատասխանատվությունը։ Առաջարկած հաջորդ քայլն իրատեսակա՞ն է։ Անմիջապես պատասխան պահանջո՞ւմ եք։ Հեռացրեք այն նախադասությունները, որոնք կրկնում են վեճը՝ առանց առաջ շարժելու խոսակցությունը։
Հետո պատասխանելու տեղ թողեք։ Մեկ մտածված հաղորդագրությանը պարտադիր չէ մի քանի հաջորդական հաղորդագրություն ավելացնել։ Օգտակար շարունակությունը կարող է լինել զրույցը, գործնական պայմանավորվածությունը կամ որոշ ժամանակ անց նորից խոսելը։ Ընտրեք բառեր, որոնց հետ համաձայն եք, և պայմանավորվածություն, որը կարող եք պահել։