1816 թվականը Եվրոպայի և Հյուսիսային Ամերիկայի բազմաթիվ շրջաններում հիշվեց անսովոր ցրտով, անձրևներով և նույնիսկ ամառային ձյունով։ Այն հետագայում ստացավ «Տարի առանց ամառի» անվանումը։ Պատճառներից ամենակարևորը մեկ տարի առաջ Ինդոնեզիայում տեղի ունեցած Թամբորա հրաբխի հսկայական ժայթքումն էր։
Այս կլիմայական իրադարձությունը ազդեց բերքի, սննդի գների, մարդկանց տեղաշարժի և նույնիսկ գրականության պատմության վրա։
Թամբորայի ժայթքումը տեղի ունեցավ 1815 թվականին
Սումբավա կղզու Թամբորա հրաբուխը 1815 թվականի ապրիլին հսկայական քանակությամբ նյութ արտանետեց մթնոլորտ։ Ժայթքումը համարվում է մարդկության գրանցված պատմության ամենահզորներից մեկը։
Ինչպե՞ս հրաբուխը կարող էր ազդել հեռավոր երկրների վրա
Մթնոլորտ բարձրացած մանր մասնիկները և ծծմբային միացությունները նվազեցրին Երկրի մակերևույթ հասնող արևային էներգիայի մի մասը։ Արդյունքում Հյուսիսային կիսագնդում 1816 թվականը շատ վայրերում դարձավ անսովոր ցուրտ և խոնավ։
Ամռանը ձյուն էր գալիս
Նոր Անգլիայի որոշ հատվածներում հունիսին ձյուն գրանցվեց։ Եվրոպայում երկարատև անձրևներն ու ցուրտ եղանակը վնասեցին բերքը և խորացրին սննդային խնդիրները։
Իսկ ինչ կապ ունի «Ֆրանկենշտեյնը»
1816 թվականի այդ մռայլ ամռանը Մերի Շելլին, Փերսի Շելլին, Լորդ Բայրոնը և նրանց ընկերները գտնվում էին Ժնևի լճի մոտ։ Վատ եղանակի պատճառով նրանք երկար ժամանակ անցկացնում էին ներսում և միմյանց սարսափ պատմություններ պատմելու գաղափար առաջարկեցին։ Այդ միջավայրում Մերի Շելլին սկսեց այն պատմությունը, որը դարձավ «Ֆրանկենշտեյն»։
Բնական աղետը կարող է փոխել մշակույթը
Իհարկե, մեկ հրաբուխը «չգրեց» վեպը։ Բայց կլիմայական պայմանները ստեղծեցին այն մռայլ միջավայրը, որտեղ պատմության գաղափարը ձևավորվեց։ Սա հետաքրքիր օրինակ է, թե ինչպես բնությունը, հասարակությունը և արվեստը երբեմն կապվում են անսպասելի ձևով։
«Տարին առանց ամառի» հիշեցնում է, որ հեռավոր մի հրաբուխ կարող է ազդեցություն ունենալ ամբողջ աշխարհում՝ փոխել եղանակը, տնտեսությունը, մարդկանց առօրյան և նույնիսկ գրականության պատմությունը։