1952 թվականի դեկտեմբերին Լոնդոնը ծածկվեց այնքան խիտ և թունավոր մառախուղով, որ տեսանելիությունը որոշ վայրերում նվազեց մինչև մի քանի մետր։ Տրանսպորտը խափանվեց, մարդիկ դժվարությամբ էին շնչում, իսկ մահացությունը կտրուկ աճեց։ Այս իրադարձությունը հայտնի դարձավ որպես Լոնդոնի Մեծ ծխամառախուղ։
Դա սովորական բնական մառախուղ չէր։ Սառը, անշարժ օդը քաղաքի ածխային ծուխն ու արդյունաբերական աղտոտումը փակել էր քաղաքի վրա։
Ինչո՞ւ օդը այդքան վատացավ
1952-ի դեկտեմբերին ցուրտ եղանակի պատճառով լոնդոնցիները մեծ քանակությամբ ածուխ էին այրում տները տաքացնելու համար։ Միաժամանակ գործարաններն ու էլեկտրակայանները նույնպես արտանետումներ էին ստեղծում։ Ջերմաստիճանային ինվերսիան այդ աղտոտված օդը պահեց քաղաքի վրա։
Մառախուղը դարձավ ֆիզիկական պատնեշ
Տեսանելիությունը այնքան վատ էր, որ հասարակական տրանսպորտի մի մասը կանգ առավ։ Մարդիկ պատմում էին, որ նույնիսկ ծանոթ փողոցներով քայլելը դժվար էր, որովհետև դիմացի կողմը գրեթե չէր երևում։
Մահերի թիվը սկզբում թերագնահատվեց
Սկզբնական հաշվարկները խոսում էին մոտ 4,000 մահվան մասին։ Հետագա ուսումնասիրությունները ենթադրեցին, որ իրական ընդհանուր զոհերի թիվը կարող էր հասնել մոտ 12,000-ի՝ ներառելով հետագա շաբաթների և ամիսների հետևանքները։
Աղետը փոխեց օդի աղտոտման նկատմամբ վերաբերմունքը
Մինչ այդ ծխով լի քաղաքային օդը հաճախ ընկալվում էր որպես արդյունաբերական քաղաքի անխուսափելի մաս։ Մեծ մառախուղը ցույց տվեց, որ աղտոտումը կարող է անմիջականորեն սպանել հազարավոր մարդկանց։
1956 թվականին ընդունվեց Clean Air Act-ը
Բրիտանական խորհրդարանը ընդունեց մաքուր օդի մասին օրենք, որը նպաստեց ծխի վերահսկմանը, սահմանեց smoke-control տարածքներ և արագացրեց ավելի մաքուր վառելիքի անցումը։
Լոնդոնի Մեծ ծխամառախուղը պատմության այն ողբերգություններից է, որոնցից հետո հասարակությունը ստիպված եղավ փոխել կանոնները։ Երբեմն շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը սկսվում է այն պահից, երբ աղտոտումը այլևս հնարավոր չէ անվանել պարզապես «անհարմարություն»։
