Ձեզ գրում են՝ խնդրելով ևս մեկ փոքր ծառայություն։ Շաբաթն արդեն ծանրաբեռնված է, բայց պատասխանում եք՝ «Լավ, կանեմ», նույնիսկ օրացույցը չնայելով։ Քիչ անց հասկանում եք, որ այդ գործի համար ժամանակ չունեք։ Հիմա ստիպված եք կամ հետաձգել ձեր ծրագրերը, կամ նորից գրել ու փոխել պատասխանը։
Մերժումը կարող է լինել կարճ, հարգալից ու հստակ։ Պետք չէ համոզել դիմացինին, որ ձեր պատճառը բավական լավն է։ Կարող եք սկսել այսպես․ «Այս շաբաթ չեմ կարող դա ստանձնել»։ Եթե ուզում եք բացատրել, ասեք մեկ իրական պատճառ։ Երկար արդարացումը միշտ չէ, որ օգնում է ավելի լավ հասկանալ ձեզ։
Ստորև բերված ձևակերպումները հարմարեցրեք ձեր խոսելաձևին։ Ընկերոջ հետ խոսակցությունը, աշխատանքային հանձնարարությունն ու ընտանեկան պարտավորությունը տարբեր իրավիճակներ են։ Մերժելուց առաջ հաշվի առեք ձեր ստանձնած պարտավորություններն ու անվտանգությունը։
1. Երբ պետք է մտածելու ժամանակ շահել
«Թող նայեմ՝ ինչ եմ արդեն պլանավորել։ Վաղը կպատասխանեմ»։ Այս նախադասությունը տեղ է թողնում որոշման համար, երբ դեռ չգիտեք՝ կարող եք օգնել, թե ոչ։ Եթե ձեր պատասխանն արդեն պարզ է, պարտադիր չէ խոսակցությունը հետաձգել։ Իսկ եթե ժամանակ եք խնդրել, պատասխանեք ձեր նշած օրը։
Հաշվեք ամբողջ ծախսը։ Ընկերոջ տեղափոխությանը օգնելը կարող է թվալ երկու ժամվա գործ, բայց կան նաև ճանապարհը, պատրաստվելը և այն գործերը, որոնք ստիպված կլինեք հետաձգել։ Որոշումը կայացրեք իրական ծանրաբեռնվածությունը տեսնելուց հետո, ոչ միայն խնդրանքի կարճ նկարագրությամբ։
2. Երբ ձեր օրն արդեն զբաղված է
«Այս շաբաթ օրը չեմ կարող։ Այդ ժամանակն արդեն այլ գործի եմ հատկացրել»։ Պարտադիր չէ մանրամասն թվարկել ձեր ծրագրերը։ Դա կարող է լինել հանդիպում, ընտանեկան գործ կամ հանգստի օր, որը նախապես պահել եք ձեզ համար։ Կարևորն այն է, որ չխոստանաք մի բան, որը չեք կարող կատարել։
Եթե իսկապես ուզում եք հանդիպել մեկ այլ օր, առաջարկեք կոնկրետ տարբերակ․ «Կուզեմ տեսնել քեզ։ Հաջորդ հինգշաբթին հարմա՞ր է»։ Բայց այլ օր առաջարկեք միայն այն դեպքում, երբ դա ձեզ էլ է հարմար։ Մերժումը մեղմելու համար նոր պարտավորություն վերցնելը հաճախ պարզապես տեղափոխում է նույն դժվարությունը։
3. Երբ կարող եք օգնել միայն մի մասով
«Կարող եմ կարդալ առաջին էջը, բայց ամբողջ նյութը խմբագրելու ժամանակ չունեմ»։ «Մի քիչ կօգնեմ» արտահայտությունը երկուսդ կարող եք տարբեր կերպ հասկանալ։ Ավելի հստակ է ասել՝ ինչ եք անելու և որքան ժամանակ եք տրամադրելու։ Այդպես դիմացինն էլ կիմանա՝ ինչի վրա կարող է հույս դնել։
Օրինակ՝ «Քսան րոպե ունեմ, կարող եմ նայել ներածությունը»։ Կամ՝ «Կարող եմ տուփերը հասցնել, բայց տեղափոխությանը մնալ չեմ կարող»։ Նախապես նշեք նաև ավարտի ժամը, եթե դա կարևոր է։ Փոքր օգնություն առաջարկելը ձեր ընտրությունն է, ոչ թե յուրաքանչյուր մերժման պարտադիր շարունակությունը։
4. Երբ աշխատավայրում նոր գործ են ավելացնում
«Հիմա ավարտում եմ հաշվետվությունն ու հաճախորդի նյութը։ Եթե այս գործն առաջնահերթ է, ո՞րը հետաձգենք»։ Աշխատանքի մեջ որոշ հանձնարարություններ ձեր պարտականությունն են, և հարցը միշտ չէ, որ պարզապես «ոչ» ասելն է։ Հաճախ պետք է հստակեցնել առաջնահերթությունն ու իրատեսական ժամկետը։
Կարող եք ասել․ «Սա մինչև ուրբաթ կավարտեմ, եթե չորեքշաբթի նախատեսված հաշվետվությունը տեղափոխենք հաջորդ շաբաթ»։ Որոշումը ճշտեք գործերի հերթականությունը սահմանող մարդու հետ։ Անհրաժեշտության դեպքում գրավոր ամփոփեք պայմանավորվածությունը, որպեսզի բոլորը նույն սպասումն ունենան։ Հաշվի առեք նաև ձեր աշխատավայրի կանոնները։
5. Երբ չեք ուզում գումար պարտք տալ
«Այս պահին գումար պարտք տալ չեմ կարող»։ Կարող եք մտահոգվել հարազատի կամ ընկերոջ համար և միաժամանակ չստանձնել ֆինանսական պարտավորություն։ «Գուցե հաջորդ ամիս» մի ասեք, եթե իրականում նման մտադրություն չունեք․ դիմացինը կարող է դա ընդունել որպես ապագա խոստում։
Եթե այլ կերպ օգնելու ցանկություն ու հնարավորություն ունեք, առաջարկեք կոնկրետ բան․ «Կարող եմ քեզ հետ նայել առաջարկված վճարման տարբերակները»։ Բայց պարտադիր չէ գումարի մերժումը փոխարինել մեկ այլ ծառայությամբ։ Նախ գնահատեք՝ առաջարկվող օգնությունն արդյոք ձեզ համար ընդունելի է։
6. Երբ խնդրանքը կրկնում են
«Հասկանում եմ, որ քեզ համար կարևոր է։ Բայց իմ պատասխանը չի փոխվել»։ Կարող եք ընդունել դիմացինի կարիքը՝ առանց ձեր որոշումը փոխելու։ Ամեն անգամ նոր պատճառ բերելը երբեմն խոսակցությունը դարձնում է այդ պատճառները հերթով հաղթահարելու փորձ։ Մեկ հստակ նախադասությունը կարող է ավելի օգտակար լինել։
Եթե զրույցը պտտվում է նույն հարցի շուրջ, կարող եք ավարտել․ «Արդեն պատասխանել եմ, ավելացնելու բան չունեմ»։ Դա արեք այն ձևով, որը տվյալ հարաբերության մեջ անվտանգ է։ Եթե սպասում եք սպառնալիքի կամ վրեժխնդրության, առաջնահերթը անվտանգությունն է․ օգնություն խնդրեք վստահելի մարդուց։
7. Երբ չափազանց արագ համաձայնել եք
«Պատասխանեցի մինչև ծրագրերս ստուգելը։ Ամբողջ գործն անել չեմ կարող։ Ներողություն՝ պայմանավորվածությունը փոխելու համար»։ Տեղեկացրեք հնարավորինս շուտ։ Ընդունեք պատճառած անհարմարությունը և հստակ ասեք՝ ինչ կարող եք անել, եթե ինչ-որ մասով դեռ կարող եք օգնել։
Մի սպասեք վերջին պահին։ Դիմացինին ժամանակ է պետք այլ լուծում գտնելու համար։ Եթե խոսքը պայմանագրի կամ պարտադիր գործի մասին է, միայն հաղորդագրությունը կարող է բավարար չլինել․ պարզեք՝ ինչպես պետք է փոխել պայմանավորվածությունը։ Հստակ շտկումը ավելի օգտակար է, քան լռելը և խոստացած գործը չկատարելը։
Իսկ մերժելուց հետո ի՞նչ անել մեղքի զգացման հետ
Ինքներդ ձեզ հարցրեք․ «Հստակ ու հարգալի՞ց խոսեցի» և «Խախտե՞լ եմ մի պարտավորություն, որը պետք է շտկեմ»։ Եթե իսկապես խնդիր եք առաջացրել, զբաղվեք հենց այդ խնդրով։ Իսկ եթե ազնվորեն մերժել եք կամավոր խնդրանքը, անհարմար զգալը դեռ չի նշանակում, որ պետք է փոխեք պատասխանը։
Նոր հաղորդագրություն ուղարկելուց առաջ մի քիչ ժամանակ տվեք ձեզ։ Մեղքի զգացումը արագ անցկացնելուն ուղղված նոր առաջարկը կարող է կրկին ծանրաբեռնել ձեզ։ Ստուգեք՝ իսկապե՞ս ուզում եք դա անել, և ունե՞ք դրա հնարավորությունը։ Ձեր որոշումը կարող է ուժի մեջ մնալ, նույնիսկ եթե դեռ անհանգիստ եք։
Ընտրեք այս պատասխաններից մեկը և գրեք ձեր բառերով։ Սկսեք փոքր, կամավոր խնդրանքից, ոչ թե ձեր ամենադժվար հարաբերությունից։ Օրինակ՝ «Շնորհակալ եմ հրավիրելու համար։ Այս անգամ չեմ կարող գալ։ Հաջորդ շաբաթ ուրախ կլինեմ հանդիպել»։ Նպատակն այն է, որ ձեր պատասխանը հասկանալի լինի, իսկ խոստումը՝ կատարելի։